Hologic logo, dark blue
Hologic logo, dark blue

Uitdagingen en oplossingen om screening op baarmoederhalskanker te verbeteren

Drie vrouwen die lachend samen over het strand wandelen.

Screening op baarmoederhalskanker blijft een cruciaal onderdeel van de gezondheid van vrouwen en draagt aanzienlijk bij aan het verminderen van de incidentie en sterfte door baarmoederhalskanker in heel Europa. De Europese screeningsprogramma’s verschillen momenteel sterk per land en populatie, variërend van cytologie-gebaseerde tot HPV-gebaseerde programma’s of co-testing (cytologie en HPV-testen).

Neem deel aan het webinar:
Het bevorderen van de preventie van baarmoederhalskanker en het verbeteren van de effectiviteit van screeningsprogramma's in Europa.

Schrijf u nu in

De WHO heeft opgeroepen tot eliminatie van baarmoederhalskanker tegen 2030. Een van de pijlers om dit te bereiken is dat minimaal 70% van de vrouwen vóór de leeftijd van 35 en 45 jaar een hoogwaardig screeningsonderzoek op baarmoederhalskanker heeft ondergaan. Het Europese “Europe’s Beating Cancer Plan” sluit aan op de doelstellingen van de WHO. Het streeft naar eliminatie van baarmoederhalskanker door uitbreiding van screening (90% van de doelgroep krijgt vóór 2025 een screeningsaanbod) en door verbetering van toegang en bewustwording.

Daarbij wordt gebruikgemaakt van initiatieven zoals het EU Cancer Screening Scheme om HPV-gerelateerde kankers aan te pakken via betere data, genderneutrale beleidsmaatregelen en het verkleinen van ongelijkheden, waardoor eliminatie haalbaar wordt bij sterke implementatie.

Automatisering en screeningsprogramma’s in Europa

In de afgelopen twee decennia zijn de georganiseerde screeningsprogramma’s in Europa sterk geëvolueerd, met nieuwe richtlijnen en opkomende technologieën die het landschap herdefiniëren. De huidige EU-richtlijnen bevelen een verschuiving aan naar primaire HPV-screening en leggen de nadruk op populatiegebaseerde, kwaliteitsgewaarborgde programma’s. Deze programma’s zijn essentieel om de ziektelast van baarmoederhalskanker te verminderen, doordat ze brede, hoogwaardige screening en follow-up waarborgen en nieuwe technologieën integreren voor een grotere reikwijdte en efficiëntie. 

HPV-tests hebben een hoge sensitiviteit en een hoge negatieve voorspellende waarde voor de detectie van baarmoederhalskanker en voorstadia daarvan,1 waardoor programma’s vrouwen geruststelling kunnen bieden wanneer zij HPV-negatief testen. De EU-richtlijnen voor screening bevelen het gebruik van HPV-tests aan in combinatie met cytologie-gebaseerde triage om het hoge aantal screen-positieve resultaten te kunnen managen. Omdat de meeste hoog-risico HPV-infecties spontaan verdwijnen, voorkomt deze benadering overbehandeling, terwijl vrouwen met persisterende, hooggradige laesies toch de noodzakelijke vervolgzorg krijgen.

Keuze van een HPV-test 

Detectie van mRNA maakt het mogelijk actieve infecties te identificeren en biedt een hogere positieve voorspellende waarde voor de infecties die het meest waarschijnlijk zullen evolueren naar precancereuze laesies. Dit verbetert de specificiteit van screening, vermindert onnodige verwijzingen voor colposcopie en helpt onnodige behandeling te voorkomen.

Meerdere robuuste studies met tot wel 10 jaar follow-up en real-world data uit screeningsprogramma’s laten zien dat de HPV mRNA-test (Aptima® HPV) een hoge sensitiviteit en specificiteit heeft voor de detectie van voorstadia van baarmoederhalskanker.2–14 De test detecteert mRNA van de E6/E7-oncogenen van 14 hoog-risico HPV-typen en biedt een hoge sensitiviteit en superieure specificiteit vergeleken met DNA-gebaseerde tests. Door zich te richten op mRNA, dat alleen aanwezig is bij actieve, transformerende infecties, maakt de test een betere identificatie van hooggradige laesies (CIN 2/3+) mogelijk, terwijl het aantal fout-positieve resultaten door voorbijgaande infecties wordt geminimaliseerd.

Deze gegevens ondersteunen het gebruik van HPV mRNA-tests met hun hoge specificiteit en positieve voorspellende waarde, die essentieel zijn om overdiagnose te voorkomen, wat kan leiden tot onnodige controles en meer angst bij patiënten.1

Belangrijkste uitdagingen voor laboratoria

Naarmate primaire HPV-gebaseerde screeningsprogramma’s voor baarmoederhalskanker worden opgeschaald, staan laboratoria voor voortdurende uitdagingen bij het implementeren van nieuwe technologieën, het verwerken van een toenemend aantal monsters en het waarborgen van een hoge kwaliteit van de programmauitvoering. De overgang naar primaire HPV-testen vraagt om fundamentele veranderingen in laboratoriumprocessen, personeelsinzet en datamanagement. Succesvolle adaptatie vereist een hoge mate van laboratoriumgereedheid, ondersteund door robuuste monitoring en kwaliteitsborging, om de effectiviteit en veiligheid van het programma te garanderen.

Betrouwbare moleculaire HPV-tests, onderbouwd door wetenschappelijke degelijkheid, klinisch bewijs en real-world data, in combinatie met automatisering voor hoge verwerkingscapaciteit en gestandaardiseerde workflows, zijn essentieel om kwaliteit en efficiëntie te borgen. 

De technologie blijft zich ontwikkelen met oplossingen zoals het Genius™ Digital Diagnostics-systeem voor AI-ondersteunde digitale cytologie, in combinatie met gevestigde oplossingen zoals de marktleidende ThinPrep® Pap-test, het volledig geautomatiseerde Panther®-systeem en de Aptima HPV-test. Deze systemen kunnen grote aantallen monsters efficiënt en betrouwbaar verwerken. 

Automatisering met schaalbaarheid verhoogt niet alleen de throughput, maar maakt het ook mogelijk om hetzelfde monster te gebruiken voor zowel HPV- als cytologietesten waar nodig, en zo een geïntegreerde end-to-end oplossing te bieden die de productiviteit in het laboratorium verhoogt en de doorlooptijden verkort. Daarnaast ondersteunt het kwaliteitsborging via ingebouwde procescontroles en traceerbaarheid van monsters, wat essentieel is voor grootschalige screeningsprogramma’s.15

Het patiëntperspectief: nauwkeurigheid, vertrouwen en deelname aan screening

Vanuit het perspectief van de patiënt leidt de inzet van geavanceerde HPV-screeningtechnologieën tot minder foutdiagnoses en onnodige ingrepen. Tests met een hoge specificiteit betekenen een nauwkeuriger diagnose, minder angst en meer vertrouwen in het screeningsproces. Wanneer vrouwen vertrouwen hebben in de juistheid van hun uitslagen, zijn zij eerder geneigd regelmatig aan screening deel te nemen; dit is cruciaal voor het welzijn van vrouwen en voor het realiseren van optimale resultaten op het gebied van de volksgezondheid.

Conclusie

Naarmate de Europese screeningsprogramma’s voor baarmoederhalskanker zich verder ontwikkelen, zullen integratie van hoogwaardige moleculaire testen en laboratoriumautomatisering centraal staan in het overwinnen van huidige en toekomstige uitdagingen. De combinatie van gevestigde en innovatieve nieuwe technologieën verbetert niet alleen de efficiëntie, maar versterkt ook het vertrouwen van vrouwen in de zorg, stimuleert hogere screeningsdeelname en leidt uiteindelijk tot betere gezondheidsuitkomsten in heel Europa.

Voor meer informatie, bezoek onze Cervical Health Portfolio pagina. 

Voor meer artikelen met verdiepende inzichten kunt u terecht op de Hologic Innovation Exchange.

2797

Hologic BV, Da Vincilaan 5, 1930 Zaventem, Belgium.

Nummer van aanmeldingsinstantie indien van toepassing

    Referenties
    1. Arbyn M, Simon M, de Sanjosé S, Clarke MA, Poljak M, Rezhake R, et al. Accuracy and effectiveness of HPV mRNA testing in cervical cancer screening: a systematic review and meta-analysis. Lancet Oncol. 2022 July;23(7):950–60. 
    2. Cook DA, Smith LW, Law J, Mei W, van Niekerk DJ, Ceballos K, et al. Aptima HPV Assay versus Hybrid Capture® 2 HPV test for primary cervical cancer screening in the HPV FOCAL trial. J Clin Virol Off Publ Pan Am Soc Clin Virol. 2017 Feb;87:23–9. 
    3. Iftner T, Neis KJ, Castanon A, Landy R, Holz B, Woll-Herrmann A, et al. Longitudinal Clinical Performance of the RNA-Based Aptima Human Papillomavirus (AHPV) Assay in Comparison to the DNA-Based Hybrid Capture 2 HPV Test in Two Consecutive Screening Rounds with a 6-Year Interval in Germany. J Clin Microbiol. 2019 Jan;57(1):e01177-18. 
    4. Strang THR, Gottschlich A, Cook DA, Smith LW, Gondara L, Franco EL, et al. Long-term cervical precancer outcomes after a negative DNA- or RNA-based human papillomavirus test result. Am J Obstet Gynecol. 2021 Nov;225(5):511.e1-511.e7. 
    5. Zorzi M, Del Mistro A, Giorgi Rossi P, Laurino L, Battagello J, Lorio M, et al. Risk of CIN2 or more severe lesions after negative HPV-mRNA E6/E7 overexpression assay and after negative HPV-DNA test: Concurrent cohorts with a 5-year follow-up. Int J Cancer. 2020 June 1;146(11):3114–23. 
    6. Forslund O, Miriam Elfström K, Lamin H, Dillner J. HPV-mRNA and HPV-DNA detection in samples taken up to seven years before severe dysplasia of cervix uteri. Int J Cancer. 2019 Mar 1;144(5):1073–81. 
    7. Reid JL, Wright TC, Stoler MH, Cuzick J, Castle PE, Dockter J, et al. Human papillomavirus oncogenic mRNA testing for cervical cancer screening: baseline and longitudinal results from the CLEAR study. Am J Clin Pathol. 2015 Sept;144(3):473–83. 
    8. Giorgi Rossi P, Ronco G, Mancuso P, Carozzi F, Allia E, Bisanzi S, et al. Performance of HPV E6/E7 mRNA assay as primary screening test: Results from the NTCC2 trial. Int J Cancer. 2022 Oct 1;151(7):1047–58. 
    9. Ratnam S, Coutlee F, Fontaine D, Bentley J, Escott N, Ghatage P, et al. Aptima HPV E6/E7 mRNA test is as sensitive as Hybrid Capture 2 Assay but more specific at detecting cervical precancer and cancer. J Clin Microbiol. 2011 Feb;49(2):557–64. 
    10. Heideman D a. M, Hesselink AT, van Kemenade FJ, Iftner T, Berkhof J, Topal F, et al. The Aptima HPV assay fulfills the cross-sectional clinical and reproducibility criteria of international guidelines for human papillomavirus test requirements for cervical screening. J Clin Microbiol. 2013 Nov;51(11):3653–7. 
    11. Iftner T, Becker S, Neis KJ, Castanon A, Iftner A, Holz B, et al. Head-to-Head Comparison of the RNA-Based Aptima Human Papillomavirus (HPV) Assay and the DNA-Based Hybrid Capture 2 HPV Test in a Routine Screening Population of Women Aged 30 to 60 Years in Germany. J Clin Microbiol. 2015 Aug;53(8):2509–16. 
    12. Cuzick J, Cadman L, Mesher D, Austin J, Ashdown-Barr L, Ho L, et al. Comparing the performance of six human papillomavirus tests in a screening population. Br J Cancer. 2013 Mar 5;108(4):908–13. 
    13. Monsonego J, Hudgens MG, Zerat L, Zerat JC, Syrjänen K, Halfon P, et al. Evaluation of oncogenic human papillomavirus RNA and DNA tests with liquid-based cytology in primary cervical cancer screening: the FASE study. Int J Cancer. 2011 Aug 1;129(3):691–701. 
    14. Rebolj M, Cuschieri K, Mathews CS, Pesola F, Denton K, Kitchener H, et al. Extension of cervical screening intervals with primary human papillomavirus testing: observational study of English screening pilot data. BMJ. 2022 May 31;377:e068776. 
    15. Filiti G. European Cancer Organisation. 2025 [cited 2025 Dec 3]. Closing the Gaps: A New ECO Report Sheds Light on the Status of HPV Screening Programmes in Europe. Beschikbaar op: https://www.europeancancer.org/closing-gaps-cervical-cancer.html